කරැම ලෙඩ

ඉස්සර කාලේ වාහන නොතිබුණු නිසා කිසිවෙකු වාහන අනතුරකින් මළේ නැත. වැඩි දෙනා මළේ පණු රෝග, වසංගත, සර්ප විෂ, විෂබීජ නිසා සහ දරැවන් ලැබෙද්දී ය. එසේ මළේ විෂබීජ නාශක, බෙහෙත් විදින කටු, ලේ දීමේ ක්‍රම, ශල්‍යකර්ම සඳහා එක්ස් රේ, යකඩ පෙනහැල්ල යනාදිය නොතිබුණු බැවිනි.

දැන් බෙහෙත් හා උපකරණ නිසා ආයු දීර්ඝ කරගත හැකි වී තිබේ. පෙර කරැමය නිසා වලිප්පුව, පිටගැස්ම ආදී රෝග වලින් ළමයි මිය යන්නේ නැත.

වැසිකිළි ක්‍රමය නිසා පාචන, කොකුපණු හා වෙනත් රෝග රාශියක් අතුරැදහන් වී තිබේ. බොහෝ රටවල මැලේරියා වසංගත හා බරවා යන රෝග ගැන ලකුණක් හෝ නැත.

එහෙත් නූගත් ජනයා තමන්ට ලෙඩ දුක් කරන යකුන්, ප්‍රේතයින්, ග්‍රහයින් හා ඇති පෙර කරැම විපාක ගැන සිතමින් හා කියමින් කාලය කා දමති. නුවණ ඇති ජනයා හදවත් බද්ධ කරමින් මරණාසන්න අයට ජීවිතය දානය කරති.

-සුමනදාස සමරසිංහ, චිත්ත ධර්ම විද්‍යා, 1983 අගෝස්තු 1

හොඳ මිතුරන් ඇතිකරගැනීමට නම්

හොඳ මිතුරන් ඇතිකරගැනීමට නම් තමා වටිනා කියන හොඳ අයෙකු වීම වැදගත්ය. ඔබේ ඇසුර පතන අය වැඩිකරගැනීමට ඔබ විසින් පිළිපැදිය යුතු කරැණු රාශියකි. ඊට පෙර ඔබේ ඇසුරින් අන් අය ඈත්වන කරැණු මොනවා ද කියා තේරැම් ගැනීම වැදගත්ය.

ඉතා කෙටි උත්තර දෙන අයට හා ඉතා දීර්ඝ ලෙස කතා කරන අයටත් යන කොටස් දෙකටම මිනිසුන් අකමැති වේ.

වයසක අය වෙන කියන්නට දෙයක් නොමැතිකමින් තමන්ගේ තරැණ වියේ අත්දැකීම් කියති. එය එක පාරක් ඇසූවිට නැවත ඇසීමට කිසිවෙකු කැමති නැත. ලෙඩ දුක් ගැන, ශල්‍යකර්ම ගැන විස්තර, තම ශාරීරික දුබලතාවයන්, දුගී දුප්පත්කම, අසමත්වීම්, හදිසි අනතුරැ, පවුලේ ඡායාරෑප ඇල්බම් එක, අලුත උපන් බබා, අලුතෙන් ලැබුණු රැකියාව, බඩේ අජීර්ණය, කාලගුණය, ඉකුත් අවුරැද්දේ ගිය වන්දනා ගමන, කෑම ගැන ඔබ දක්වන රැචි අරැචිකම්, සාප්පු ගිය හැටි, මත්පැන් බීමට ඔබට ඇති හැකියාව යනාදී කරැණු ඇසීමට අන් අය සතුටු නැත.

මම ගැන මට කීමට ඇති කරැණු ඇසීමට කිසිවෙකුට ඕනෑ නැති බව දැන දැනත් මම මා ගැන කියන්නේ ඇයි? එසේ කියන්නේ මා ගැන අනුන්ට කීමෙන් ඒ අය “මා වීරයෙක්” යයි සිතනවා ඇතැයි කියා සිතන නිසා යයි මම සිතමි. ඒ නිසා නිතරම ‘මම’ ගැන කීම නතර කරන්න.

පිරිමින් අසන්නට කැමති බොහෝ දේවල් ගැහැණුන්ට විසයි. ගැහැණුන් ප්‍රිය කරන නොයෙකුත් දේ ඇසීමට පිරිමින් අකමැතියි. උගත් අය ඇසීමට ආශා කරන දේවල් නූගතුන්ට ප්‍රිය නොවේ. කලා රසිකයන් සාකච්ඡා කිරීමට කැමති කිසිවක් අන් අයට ගෝචර නොවේ. එම නිසා මිතුරන් වැඩිකර ගැනීමට ඔබේ දැනුම වැඩි කරගත යුතුය.

අන් අයට ඔවුන්ගේ අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමට ඉඩක් නොදී කතා කිරීම නිසා කෙනෙකු ජනප්‍රිය වෙන්නේ නැත. අනුන්ගේ අදහස් අනුමත නොකළාට කමක් නැත. ඇතැම් අය ඕනෑම දෙයකට “ඒක හරි” යයි පිළිතුරැ දෙති. එසේ කීමෙන් ද ඔබේ ජනප්‍රිය භාවය පළුදු වෙයි. නිතරම හොඳ ප්‍රශ්නයක් මතු කරමින් අන් අයගේ කතාවට සවන් දීමට පුරැදු විය යුතුය. සවන් දීමට තරම් සංසුන්කමක් නැති පුද්ගලයාට කතා කිරීමට ද බැරිය.

මිතුරැන් ඇසුරේ දී ඒ අය පවසන හැම දෙයක්ම සත්‍යය හැටියට පිළිගැනීම අවශ්‍ය නැත. අවශ්‍ය වන්නේ හොඳ මිතුරන් දැන හැඳින ගැනීමය. බොහෝ දෙනා තම මිතුරන්ගේ දේශපාලන හා ආගමික අදහස් නිසා භේද ඇතිකර ගනිති. එහෙත් හොඳ මිතුරන් ඇතිකරගැනීමට කැමති පුද්ගලයාට ඕනෑම ආගමක් හෝ දේශපාලන න්‍යායක් ඇති අයෙකු සමඟ සුහදව කතා කළ හැකියි.

අපේ අදහස් අනුමත නොකරන අය වැඩියි. ඒ නිසා වැඩිදෙනා සමඟ අමනාපවීම ඉමහත් අඥානකමකි. මිනිසුන් වැඩි දෙනෙකු කතා කිරීමට සතුටු වන්නේ තමන් දරණ මතයක් හරිය කියා කියනවා නම්ය. ඔබේ අසල්වැසියා හා නෑදෑයන් බහු බූතයන්ට පහන් තබනවා නම් කලබල නොවන්න. එය මිතුරැකම අත්හැරීමට හේතුවක් කරගන්න එපා. බොරැ කීමට, මිත්‍යා මත දැරිමට, පුද පූජා බාර හාර පැවැත්වීමට ඕනෑම කෙනෙකුට නිදහස තිබේ. ඔබට ඇත්තේ ඉතා කරැණාවෙන් ඔවුන් ඇසුරු කරමින් ඔවුනට හෙමින් හෙමින් යථා තත්වය තේරැම් කර දීමය.

මගතොට දී හමුවන අයට සිනා මුහුණකින් සංග්‍රහ කරන්න. බස් කොන්දොස්තරලා සමඟ අනවශ්‍ය වාද භේද වලට යන්න එපා. බස්වල අඩුපාඩු වලට හා කොන්දොස්තොරලාගේ වැරදි හා අමනුෂ්‍යකම් වලට වගකිව යුත්තේ ඔවුන්ට රක්ෂාව දුන් අයයි.

දිනපතා අලුත් අයෙකුව හඳුනාගැනීමට හා කතාබස් කිරීමට බලාපොරොත්තු වන්න. දිනකට විනාඩි දහයක් පමණ කාලයක් (අඩුම වශයෙන්) යම්කිසි අලුත් පොත පතක් කියවීමට යොදවන්න.

ඔබේ ‘මමත්වය’ අනුන්ට ප්‍රදර්ශනය නොකිරීමට වගබලාගන්න. ඔබ අන් අය කෙරෙහි දක්වන සැලකිල්ල දෙගුණ තෙගුණ වී ඔබ වෙත ළඟාවෙන බව අමතක නොකරන්න.

දියුණුවන ධනවත්වන හා සතුටින් ජීවිතය ගෙනයන පුද්ගලයා තමන්ගේ පාඩුවේ තමන්ගේ වැඩපල පමණක් කරගෙන මුළුගැන්වී සිටින්නෙකු නොවේ. ‘තමන්ගේ පාඩුවේ සිටීම’ යනු අනුන්ගේ වැරදි නොසොයා සිටීමයි.

මේවා කියවා ප්‍රතිඵලයක් ලැබීමට නම් කියවන දහසක් කරැණු අතරින් පහසුවෙන් කළ හැකි එකක් හෝ දෙකක් හෝ ක්‍රියාවට නැගිය යුතුයි.

-සුමනදාස සමරසිංහ, චිත්ත ධර්ම විද්‍යා, 1979 නොවැම්බර් 15

මනස නිතරම වෙනස්වන සුළු ශක්තියකි

කෙනෙකුගේ මානසික තත්වය වෙනස් කරගන්නා තුරැ ඔහුගේ ජිවිතය හොඳ අතට හැරෙන්නේ නැත. ඔබ කොපමණ කලක් ස්වයං යෝජනා කළත් එම ස්වයං යෝජනා ඉටුවීමට නම් ඔබ විසින් යමක් ආරම්භ කල යුතුය. ඔබට කිසිම දෙයක් කරන්නට බැරි කෙනෙක් නම් යම් දෙයක් කරන්නට ඉගෙන ගන්න. කිසිම සුදුසුකමක් නැතිව උසස් රැකියාවක් ලැබෙන්නේ නැත.

සමහරැන්ට සුදුසුකම් නැතුව රක්ෂාවල් ලැබී ඇත්තේ මැති ඇමතිවරැන් දන්නා හඳුනන බැවිනි. ඉතින් එයත් සුදුසුකමක් නොවේද? ඔබ කී දෙනෙක් අඳුනනවා ද? ඔබ හමුවීමට එන මිතුරන්ගේ සංඛ්‍යාව කොපමණද? අන් අයට ඔබෙන් වැඩක් තිබේද? එක් වැඩක් කරදීමට බැරි වූ නිසා ඔබ කී දෙනෙක් සමඟ අමනාප වී සිටින්නෙහිද? දෙවියන්ට පඬුරැ බැඳ ඉල්ලා සිටින දෙයක් නොලැබුනොත් අමනාප වී නොවී නැවත නැවතත් නොයෙකුත් ඕනෑ එපාකම් ගැන දෙවියන් යැදීම මිනිසුන්ගේ සිරිතය. එහෙත් මිනිසෙකු ගෙන් යම් උදව්වක් ඉල්ලා එය නොලැබුණහොත් නැවත ඔහු ඉන්නා අසලකට හෝ නොයෑම අපේ සිරිතය. දෙවියන්ට බැරි වැඩ මිනිසුන් කරදෙන බව ඇත්ත නමුත් යම් කෙනෙකුට යමක් කරදීමට බැරිවුනොත් ඒ ගැන අමනාප වීම සුදුසු නැත. ඔබේ ඉල්ලීමක් ඉටුකර නොදීම නිසා ඔබ කී දෙනෙකු සමඟ අමනාප වී සිටින්නෙහි ද කියා සිතා බලන්න.

මිනිසුන් තවත් මිනිසුන්ට නිකම් උදව් කරන්නේ නැත. අඩුම ගණනේ අනුන්ට උදව් උපකාර කිරීමෙන් තමන්ට සතුටක් ලැබෙන නිසා සමහරැ අනුන්ට පිහිට වෙති. කෙළෙහි ගුණ නොසලකන අයට කිසිවෙකු දෙවෙනි වරට උපකාරයක් කරන්නේ නැත. හිත මිත්‍රකම ලබාගැනීමට කෙනෙකු තව කෙනෙකුට උපකාරී වෙයි. ස්තූති හා ප්‍රශංසාව ලබන අටියෙන් කෙනෙකු තව කෙනෙකුට උපකාර කරන්නට පෙළඹේ. අඩුම ගණනේ කරැණාබර වචනයක් හෝ ආදර බැල්මක් හෝ නොලැබේ නම් කෙනෙකු තව කෙනෙකුට උපකාර වීමට ඉදිරිපත් නොවේ. එම නිසා මෙම සත්‍යය යටපත් කරන්නටට වෑයම් නොකර සත්‍යයට මුහුණ දිය යුතුය.

කයිවාරැ

අන් අයගේ පිහිටාධාර නොලැබ අපට සතුටින් ජීවත්වීමට බැරිය. අප කවුරැත් අපේ ජීවිත සාර්ථක කරගැනීම සඳහා ලෝකයාගෙන් යැපෙන්නෝය. මෙම ස්වභාවයෙන් ගැලවීමට මගක් නැත. අන් කෙනෙකු ගෙන් බත් මිටක් හෝ නොලැබ උසස් තත්වයක් ලැබිය හැකි ගිහියෙකු හෝ පැවිදි අයෙකු නැති බව අවබෝධ කරගන්න.

ධනය තිබුන පලියට තනිවම අනුන්ගේ ආධාර උපකාර නොලැබ ජීවත්වීමට බැරිය. අනිත් අතට දුගියාට නිතරම හා සම්පූර්ණයෙන්ම අනුන්ගෙන් යැපෙන්නට සිදුවේ. රෝගාබාධ, වැඩ වැරදීම, මරණ ආදී නොයෙකුත් අවස්ථාවන්හි දී අපට අනුන්ගේ පිහිට, ආධාර, උපකාර හා උපදෙස් ඕනෑ කරයි.

සත්‍යය මෙසේ වුවත් “මට අනුන්ගෙන් වැඩක් නෑ” ආදී වශයෙන් කයිවාරැ කියමින් තනියම ජීවත්වීමට තටමන මිනිසුන් එදිනෙදා ජිවිතයේ දී අපිට හමුවේ. මෙය මානසික ආබාධයක ලක්ෂණයකි. අනුන්ට බියවීම, පිළිකුල් කිරීම හා තනිවීම, මුළුගැන්වී සිටීමට ප්‍රියවීම අස්වාභාවිකය. අස්වාභාවික ඕනෑම දෙයක් හෝ සිතුවිල්ලක් හටගන්නේ ආබාධයක් නිසායි.

අනුන් ඇසුරැ කිරීම, හිතවත්කම පෙන්වීම, කරැණාව දයාව දැක්වීම යනු ණයට මුදල් දීම, ඕපා දූප හුවමාරැ කරගැනීම හා ලිංගික සබඳකම් පැවැත්වීම යැයි ඇතැම් අය වරදවා තේරැම් ගෙන අමාරැවේ වැටී සිටිති. ස්වයං යෝජනාවක් නිසා ඔබට හමුවන පුද්ගලයාගේ බසට අවනත වී හා යටත් වී චරිතය කෙලෙසා ගැනීම මුලාවීමකි. ඔබ වෙනස්වීමට අකමැති අයෙකු නම් එයත් මානසික ආබාධයකි.

මනස නිතරම වෙනස්වන සුළු ශක්තියකි. එහෙත් මිනිසා තමන්ගේ ගතානුගතික සිතුවිලි පමණක් වෙනස්කර නොගෙන බදාගෙන සිටීම රෝගයක් නොවන්නේද? ගමක් වෙනස් නොවේ නම් එහි දියුණුවක් නැත. වෙනස් නොවන දෙයක් ලෝකයේ නැත. එහෙත් අධික වේගයකින් එකම තැනක කරකැවෙන රෝදයක කරකැවීම නොපෙනේ. මිනිසා එකම හණමිටි අදහසක එල්බගෙන සිටින්නේ ද ඔහු වහා වෙනස්වන කරකැවෙන රෝදයක් මෙනි. දියුණුවක් අවශ්‍ය නම් එකම තැන කරකැවෙන්න එපා. සිතුවිලි හා ගතිගුණ වෙනස් කිරීමට ඔබට කිසිදු මුදලක් වැය වන්නේ නැත.

-සුමනදාස සමරසිංහ, චිත්ත ධර්ම විද්‍යා, 1979 නොවැම්බර් 15